Omgang met uitschieters bij de NAIC-methode (deel 1).
CoSA-werkgroep
In dit artikel wordt aan de hand van een voorbeeld aangegeven hoe om te gaan met uitschieters in historische bedrijfscijfers bij het toepassen van fundamentele analyse met behulp van de NAIC-methode.
We gaan er bij dit artikel vanuit, dat de in voorgaande nummers van BetBel besproken NAIC-methode bekend is. Een toelichting op de NAIC methode is eveneens te vinden op NCVB/CoSA- webpagina’s.
Inleiding uitschieters
Algemeen:
Uitschieters zijn hier gedefinieerd als significant afwijkende WpA-waarden in één of meer jaren ten opzichte van de meerderheid van de overige WpA-waarden (WpA is winst per aandeel).
Soorten:
We verdelen de tien jaren met historische bedrijfscijfer in drie perioden,
de oudste drie jaren, de middelste vier jaren en de recentste drie jaren.
Uitschieters concentreren zich doorgaans in een serie opeenvolgende jaren, hoewel bij uitzondering ver uiteenliggende uitschieters ook voorkomen.
Verder onderscheiden we nog de positieve en de negatieve uitschieters, welke laatste veruit in de meerderheid zijn, reden waarom in dit artikel met uitschieters negatieve uitschieters worden bedoeld.
Invloed van uitschieters op de prognose van de WpA-groei.
Uitschieters in de oudste drie jaren, grafiek 1, veroorzaken een sterke toename in de berekende groei van de WpA. Uitschieters in de recentste drie jaren, grafiek 3, laten juist een sterke afname in de berekende groei zien. Uitschieters in de middelste vier jaren, grafiek 2, hebben een verhoudingsgewijs zwakke invloed op de berekende groei. De verticaal optredende verschuivingen van de trendlijnen zijn niet belangrijk, omdat de NAIC-adviezen worden gebaseerd op de hellingen van de trendlijnen.
De NAIC-methode hanteert als regel, dat steeds beoordeeld moet worden of uitschieters wel of niet in de berekening van de trendlijnen worden meegenomen. Belangrijke overweging daarbij is de reden voor de uitschieters en de maatregelen die daarna door het bedrijf zijn genomen.
Uitschieters in de middelste vier jaren van een tienjarige periode.
Bekijken we de beschikbare Nederlandse SSG-bestanden in de CoSA/NCVB-verzameling die de periode 1995 t/m 2004 beslaat, dan zien we dat de bedrijven Crown van Gelder, Eriks, Nedschroef, Royal Dutch Shell en Ten Cate uitschieters hebben in de jaren 1998 t/m 2001. Er komt o.a. een bedrijf voor met een positieve uitschieter in die jaren, nl. VNU.
Ten Cate als voorbeeld.
We nemen het SSG-bestand van één van de genoemde bedrijven als voorbeeld en kiezen daarvoor Ten Cate.
De invloed van de twee uitschieters is duidelijk zichtbaar door de verschuiving van de WpA-groeilijn tot ruim beneden de overige WpA-waarden. De helling wordt iets vergroot door de uitschieter in 1998. Laten we de twee uitschieters buiten de berekeningen dan zien we een keurige trendlijn door de overige WpA-waarden, hetgeen vertrouwen wekt in het erop gebaseerde NAIC-advies. Dat vertrouwen wordt ondersteund door het succes dat Ten Cate in toenemende mate boekt met producten zoals kunstgras. In dit geval is het daarom verantwoord om de uitschieters buiten de berekeningen te houden.
Conclusie.
De invloed van de uitschieters in de middelste van de beschikbare WpA-waarden op de berekende WpA-groei is als regel bescheiden tot nagenoeg afwezig en heeft derhalve ook slechts een bescheiden tot vrijwel geen invloed op de NAIC-adviezen voor wat betreft koop, houden of verkopen. Uiteraard verdient het aanbeveling om de invloed van het al of niet meenemen van de uitschieters in de berekende WpA-groei zichtbaar te maken.
In volgende artikelen zullen we de rol van uitschieters in de eerste en laatste drie jaren van de 10-jarige perioden bespreken.